Jej kariera zaczęła się od niewielkiej roli Kasi w filmie Wesele w reżyserii Andrzej Wajda. To właśnie na planie tego obrazu młoda aktorka otrzymała od mistrza radę, którą zapamiętała na całe życie.
„Któregoś dnia pan Wajda poradził mi, bym przyjrzała się temu, jak pracują koledzy, Daniel Olbrychski i Andrzej Łapicki. «Przecież oni bez przerwy się ze sobą boksują, ciągle wymyślają coś, co jest obok ich tekstów. Jeśli są to świetne elementy, zawsze je wklejam do filmu. Musi się pani nauczyć boksować, bo to jest w filmie najważniejsze. Aktorzy walczą ze sobą o jak najdłuższe bycie na ekranie». No więc zaczęłam wymyślać różne rzeczy. I właściwie wszystkie moje pomysły, jak kiełbasa, ogórek, chleb i wódka, trafiły do filmu, a nawet stały się jego wizytówką”.
Ta scena przeszła do historii. A dla Dykiel stała się przepustką do kolejnej, znacznie większej roli u Wajdy.
Od Wajdy do ról psychologicznie złożonych
W Ziemia obiecana zagrała Madę Müller – córkę niemieckiego fabrykanta, zakochaną w Karolu Borowieckim (Daniel Olbrychski). Rola ta pokazała jej niezwykłą umiejętność budowania postaci pełnych emocjonalnej prawdy i psychologicznej głębi.
Równolegle odnosiła sukcesy na scenie teatralnej. W inscenizacji Adam Hanuszkiewicz „Balladyny” wcieliła się w Goplanę… wjeżdżającą na scenę na motocyklu Honda. Ten obraz przeszedł do legendy polskiego teatru.
Kobiety z charakterem – znak firmowy Dykiel
W latach 70. i 80. stała się mistrzynią ról kobiet silnych, żywiołowych, obdarzonych potężną energią, często o chłopskim rodowodzie. Reżyserzy doskonale wiedzieli, jak wykorzystać jej temperament.
Znakomite kreacje stworzyła m.in. jako więźniarka Honorata w Przesłuchanie Ryszard Bugajski, w Znachor Jerzy Hoffman czy w Awans Janusz Zaorski.
Była także niezrównana w rolach zasadniczych urzędniczek. Emblematyczna stała się Jadwiga Kolędowa z komedii Wyjście awaryjne Roman Załuski – uosobienie małomiasteczkowej nomenklatury.
Mistrzyni epizodu i komediowego pazura
Chętnie obsadzali ją także Marek Koterski, Piotr Szulkin, Andrzej Barański, Sylwester Chęciński i Wojciech Jerzy Has.
W Nic śmiesznego była dentystką borującą w zębach Adasia Miauczyńskiego, a w Dzień świra – jego sąsiadką, właścicielką psa, która nie sprząta po swoim pupilu. Nawet w epizodach potrafiła ukraść scenę.
Widzowie pamiętają ją także jako barmankę w 07 zgłoś się, Halinę Wrotek w serialu Dom Jan Łomnicki czy Miećkę Aniołową w kultowych Alternatywy 4 Stanisław Bareja.
Pokochana przez nowe pokolenie
W XXI wieku nowe pokolenie widzów odkryło ją na nowo dzięki roli Marii Zięby w serialu Na Wspólnej. Ta postać przyniosła jej kolejną falę popularności i sympatii.
Bożena Dykiel była aktorką, której nie dało się „przeoczyć”. Gdy pojawiała się na ekranie – natychmiast skupiała na sobie uwagę. Zawsze prawdziwa, bezkompromisowa, wyrazista.
Zostawiła po sobie role, które nie starzeją się wraz z upływem lat. I widzów, którzy będą do nich wracać jeszcze bardzo długo.
