Kielce będą miały las społeczny. Ponad 3 tysiące hektarów dla mieszkańców i przyrody

O utworzeniu lasów społecznych wokół Kielc mówili w środę, 12 sierpnia, podczas konferencji na Stadionie Leśnym wiceminister klimatu i środowiska Mikołaj Dorożała, poseł Rafał Kasprzyk oraz przedstawiciele Lasów Państwowych.

Projekt jest efektem trwających od 2024 roku prac lokalnego zespołu, w którym uczestniczyli przedstawiciele samorządów, leśnicy, przyrodnicy, organizacje społeczne i inne zainteresowane strony. Zespół liczył 42 osoby. Jak podkreślali uczestnicy konferencji, mimo różnic udało się wypracować kompromis.

Ponad 3 tysiące hektarów

Planowany las społeczny obejmie około 3100 hektarów. Jego obszar znajduje się w Kielcach oraz na terenie gmin Chęciny, Masłów, Miedziana Góra i Nowiny.

W skład projektu wchodzą Lasy Wierzejskie oraz tereny leśne na zboczach Pasma Dymińskiego, Posłowickiego i Zgórskiego.

To właśnie te tereny mają w przyszłości w większym stopniu pełnić funkcje rekreacyjne, społeczne i przyrodnicze. Oficjalne materiały Lasów Państwowych potwierdzają, że w toku prac zespołu wyodrębniono pięć kompleksów leśnych, które były następnie przedmiotem dalszych rozmów.

Mniej gospodarki, więcej funkcji społecznej

– Potrzebujemy zielonych pierścieni wokół miast – mówił podczas konferencji Mikołaj Dorożała. Jak tłumaczył, w dobie zmian klimatu i problemów związanych z gospodarowaniem wodą lasy znajdujące się w pobliżu dużych miast powinny pełnić przede wszystkim funkcję społeczną i przyrodniczą.

Nie oznacza to jednak, że lasy zostaną wyłączone spod zarządu Lasów Państwowych.

Tereny nadal pozostaną w zarządzie Lasów Państwowych. Zmienić ma się przede wszystkim sposób traktowania ich funkcji i gospodarowania nimi. Pozyskiwanie drewna nie ma być funkcją pierwszoplanową.

– Lasy są naszym bogactwem i mają służyć mieszkańcom – podkreślał poseł Rafał Kasprzyk.

Mieszkańcy nadal będą mogli korzystać z lasu

Podczas konferencji dużo uwagi poświęcono kwestii dostępu mieszkańców do lasów społecznych.

Przedstawiciele resortu stanowczo zaprzeczali informacjom, jakoby ustanowienie lasu społecznego oznaczało zakaz wstępu. Mieszkańcy nadal będą mogli spacerować po tych terenach, korzystać z ich walorów przyrodniczych, a także zbierać grzyby i jagody – oczywiście z zachowaniem ogólnych przepisów dotyczących korzystania z lasu.

– Nie ma tutaj żadnego zakazu – podkreślano podczas spotkania.

Idea lasów społecznych zakłada właśnie zwiększenie znaczenia terenów leśnych jako miejsca codziennego wypoczynku mieszkańców.

Jesienią decyzja

Proces formalnego ustanowienia lasów społecznych jeszcze się nie zakończył.

W najbliższych dniach dokumenty mają zostać przekazane gminom do zaopiniowania. Samorządy będą miały na przedstawienie swoich stanowisk do 60 dni.

Następnie wniosek trafi do Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, a później do ministra klimatu i środowiska, który podpisuje odpowiednie rozporządzenie.

Mikołaj Dorożała zapowiedział, że resort chciałby zakończyć procedurę w październiku lub listopadzie tego roku.

– Chcielibyśmy zamknąć ten proces na przełomie października i listopada, tak żeby formalnie powołać tutaj lasy społeczne – zapowiedział wiceminister.

Efekt kompromisu

Prace nad kształtem lasów społecznych wokół Kielc trwały od 2024 roku. W lokalnym zespole spotykali się przedstawiciele różnych środowisk. Jak wynika z dokumentacji procesu, w skład zespołu wchodziły 42 osoby reprezentujące m.in. organizacje społeczne, samorządy, Lasy Państwowe, Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska, przedsiębiorców oraz środowisko naukowe.

– Ta współpraca organizacji pozarządowych, przyrodników, leśników i samorządowców była naprawdę niezwykła. Oczywiście były różnice zdań i inne spojrzenia, ale udało się w ramach kompromisu i negocjacji zakończyć ten proces pozytywnie – mówił Dorożała.

Jeżeli harmonogram zostanie dotrzymany, Kielce będą drugim miastem w Polsce z formalnie ustanowionymi lasami społecznymi. Pierwszy taki projekt został uruchomiony we Wrocławiu.

Nie tylko Kielce. Rząd chce wesprzeć gminy chroniące przyrodę

Podczas konferencji poruszono również temat Bliżyńskich Lasów Naturalnych i nowych form ochrony przyrody w regionie.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowuje wspólnie z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej program wsparcia dla samorządów, na terenie których od 2024 roku powstały nowe rezerwaty lub zwiększono powierzchnię istniejących form ochrony przyrody.

Pieniądze mają być przeznaczane m.in. na zieloną i niebieską infrastrukturę, inwestycje turystyczne, rozwój infrastruktury oraz projekty związane z gospodarką wodno-kanalizacyjną.

Rezerwat Bliżyńskie Lasy Naturalne ma być ponownie dostępny

Podczas spotkania padło również pytanie o ograniczenia w dostępie do Bliżyńskich Lasów Naturalnych. Jak wyjaśnił minister, około jedna trzecia rezerwatu została czasowo wyłączona z użytkowania ze względu na wiatrołomy.

Ministerstwo prowadzi rozmowy z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska i Lasami Państwowymi dotyczące usunięcia drzew, które mogą zagrażać bezpieczeństwu osób korzystających z głównych szlaków.

Celem jest ponowne udostępnienie całego rezerwatu, przy zachowaniu jego przyrodniczego charakteru.

Pieniądze dla samorządów

Przedstawiciele rządu wskazywali także na funkcjonującą już subwencję ekologiczną. W przypadku gminy Bliżyn podczas konferencji padła orientacyjna kwota około miliona złotych dodatkowych środków.

Jednocześnie resort pracuje nad kolejnym mechanizmem finansowania. Konkretne kwoty nie zostały jeszcze określone. Mają zależeć od potrzeb poszczególnych samorządów i przygotowanych przez nie inwestycji.

– Samorządowcy wpisują swoje zapotrzebowania, a my na tej podstawie będziemy przygotowywać konkretne programy – wyjaśniał minister.

Pierwsze nabory do nowego programu mają rozpocząć się – według zapowiedzi przedstawionych podczas konferencji – w czwartym kwartale 2026 roku.

Zielony pierścień wokół Kielc

Utworzenie lasu społecznego ma być kolejnym krokiem w kierunku zmiany sposobu postrzegania lasów znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie Kielc.

Zamiast traktować je przede wszystkim jako tereny gospodarki leśnej, mają w większym stopniu pełnić funkcję zielonego zaplecza miasta – miejsca odpoczynku, kontaktu z przyrodą, rekreacji oraz ochrony cennych ekosystemów.

Na formalne ustanowienie lasów społecznych mieszkańcy Kielc i okolic będą musieli jednak poczekać do zakończenia procedury opiniowania i wydania odpowiedniego rozporządzenia.