Druhna Natalia Machałowa upamiętniona w Łopusznie. Odsłonięcie muralu w Dniu Polskiego Państwa Podziemnego

Uroczystości rozpoczną się o godz. 12.00 mszą świętą w kościele pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. O godz. 13.15 zaplanowano odsłonięcie muralu autorstwa Arkadiusza Andrejkowa, znanego malarza i twórcy street-artu. Następnie uczestnicy przeniosą się do Powiatowego Zespołu Szkół w Łopusznie, gdzie odbędzie się spotkanie poświęcone życiu i działalności Natalii Machałowej.

O godz. 14.00 prof. Adam Massalski z kieleckiej delegatury Instytutu Pamięci Narodowej przedstawi sylwetkę Natalii Machałowej jako wybitnej instruktorki Związku Harcerstwa Polskiego. Następnie dr Izabela Bożyk opowie o jej konspiracyjnej i oświatowej działalności w Łopusznie. Spotkanie będzie także okazją do przedstawienia współczesnej działalności ZHP – o godz. 14.40 wystąpi hm. Olga Zawodnik-Purtak. Program zakończy występ artystyczny harcerzy z Chorągwi Kieleckiej ZHP.

Harcerka, nauczycielka i łączniczka Armii Krajowej

Natalia Machała z domu Żurowska urodziła się w lipcu 1916 roku w Białogonie. Była absolwentką Prywatnego Seminarium Nauczycielskiego Żeńskiego im. Królowej Jadwigi w Kielcach. Z harcerstwem związała się w 1934 roku i w kolejnych latach pełniła wiele funkcji w Związku Harcerstwa Polskiego.

Po wybuchu II wojny światowej pracowała jako nauczycielka w szkole powszechnej w Łopusznie. Zaangażowała się również w tajne nauczanie. Wiosną 1940 roku, posługując się pseudonimem „Hanka”, rozpoczęła działalność konspiracyjną w Związku Walki Zbrojnej. Później służyła w Armii Krajowej.

Była łączniczką i wywiadowczynią, zajmowała się także aprowizacją oddziałów partyzanckich działających w okolicach Łopuszna. Po zakończeniu wojny spotkały ją represje komunistyczne. W styczniu 1947 roku została aresztowana.

Do działalności harcerskiej powróciła po 1956 roku. Dzięki swojej pracy i zaangażowaniu stała się jedną z ważniejszych postaci kieleckiego środowiska harcerskiego. W 1969 roku w Białogonie otwarto Dom Harcerza – jeden z projektów, w które była zaangażowana i który przez kolejne lata służył świętokrzyskim harcerzom.

Natalia Machałowa zmarła 1 grudnia 1984 roku. Została pochowana na cmentarzu parafialnym na Białogonie.

Mural przypomni lokalną bohaterkę

Mural poświęcony Natalii Machałowej został wykonany przez Arkadiusza Andrejkowa, pochodzącego z Sanoka malarza i twórcę street-artu. Artysta znany jest m.in. z projektu „Cichy memoriał”, w ramach którego przenosi stare fotografie na ściany drewnianych budynków. Jego wielkoformatowe realizacje często upamiętniają osoby ważne dla lokalnych społeczności.

Powstanie muralu zostało dofinansowane m.in. przez Instytut Pamięci Narodowej.

Uroczystość w Łopusznie odbędzie się w Dniu Polskiego Państwa Podziemnego, obchodzonym 27 września. Data ta nawiązuje do utworzenia w 1939 roku Służby Zwycięstwu Polski – pierwszej konspiracyjnej organizacji wojskowej tworzącej podstawy polskiego podziemia niepodległościowego. W 1942 roku Związek Walki Zbrojnej został przekształcony w Armię Krajową.

Organizatorami wydarzenia są Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Łopusznie, Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach oraz Komenda Chorągwi Kieleckiej ZHP. Partnerami są Gmina Łopuszno, Powiatowy Zespół Szkół w Łopusznie oraz Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej – Okręg Kielce.