Król polskich stołów świętuje. Od kolejowego dworca aż po kosmiczną orbitę

15 września przypada Dzień Majonezu Kieleckiego. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych produktów polskiej kuchni, którego historia rozpoczęła się pod koniec lat 50. XX wieku. Zanim jednak charakterystyczny słoik trafił na sklepowe półki, jego receptura była testowana… na kolejowym dworcu.

Są majonezy i jest Kielecki – produkt, który od pokoleń zajmuje szczególne miejsce na polskich stołach. Przez lata doczekał się nie tylko wiernego grona konsumentów, ale także własnego święta w kalendarzu. Dzień Majonezu Kieleckiego obchodzony jest 15 września, w nawiązaniu do miesiąca, w którym w 1959 roku produkt pojawił się na rynku.

Choć charakterystyczny smak znają miliony Polaków, historia jego powstania kryje kilka zaskakujących faktów.

Wszystko zaczęło się na dworcu

Prace nad recepturą Majonezu Kieleckiego rozpoczęły się w 1958 roku. Za jej opracowanie odpowiadali dwaj lokalni eksperci – Zbigniew Zamojski i Janusz Cichocki.

Twórcy receptury nie chcieli jednak ograniczać się wyłącznie do własnej oceny smaku. Postanowili sprawdzić, jak poszczególne warianty sosu odbiorą przyszli konsumenci.

Pracownicy kieleckiej fabryki ugotowali dużą liczbę jajek, przygotowali różne wersje majonezu i udali się na dworzec kolejowy. Tam częstowali podróżnych jajkami z nowym sosem, prosząc ich o opinie.

Dziś podobne działanie nazwalibyśmy badaniem konsumenckim lub testem sensorycznym. Wtedy była to po prostu praktyczna metoda sprawdzenia, który wariant najbardziej odpowiada przyszłym klientom. Zebrane opinie pomogły wybrać smak, który znamy do dziś.

Debiut w 1959 roku

Majonez Kielecki trafił na rynek we wrześniu 1959 roku. Stał się pierwszym majonezem produkowanym w Polsce na skalę przemysłową.

Produkt powstał w Wytwórczej Spółdzielni Pracy „Społem” w Kielcach, której historia sięga 1920 roku. Zakład miał już doświadczenie w produkcji artykułów spożywczych – wytwarzano tam m.in. ocet i musztardę. Oferta obejmowała jednak również produkty, których z kuchnią trudno byłoby dziś kojarzyć, takie jak mydło czy pasta do butów.

Nowa receptura szybko okazała się na tyle udana, że jej znaczenie wykraczało poza sam produkt. Posłużyła jako podstawa do stworzenia Polskiej Normy dotyczącej majonezu.

Jednym z wyróżników Majonezu Kieleckiego pozostaje tradycyjny skład, pozbawiony konserwantów, sztucznych zagęszczaczy i barwników.

Od 20-kilogramowych garnków do produkcji na ogromną skalę

Początki produkcji wyglądały zupełnie inaczej niż współczesna skala działalności. Pierwsze partie majonezu w latach 50. przygotowywano ręcznie, w garnkach o pojemności zaledwie 20 kilogramów.

Dziś skala produkcji jest nieporównywalnie większa. Liczby związane z popularnością produktu pozwalają spojrzeć na jego historię z zupełnie innej perspektywy.

Produkt, który stał się częścią polskiej kuchni

Od premiery minęło ponad 60 lat, a Majonez Kielecki pozostaje produktem mocno zakorzenionym w polskiej tradycji kulinarnej. Towarzyszy świątecznym sałatkom, jajkom, kanapkom i wielu codziennym potrawom.

Stał się także bohaterem internetowych dyskusji, w których Polacy od lat spierają się o wyższość konkretnych marek i sposobów wykorzystania majonezu.

Dzień Majonezu Kieleckiego, obchodzony 15 września, jest więc okazją nie tylko do sięgnięcia po dobrze znany smak, lecz także do przypomnienia historii produktu, którego początki były znacznie bardziej nietypowe, niż mogłoby się wydawać – od testów na kolejowym peronie po produkcję liczoną w ogromnych ilościach.

Majonez, który narodził się w Kielcach w 1959 roku, przeszedł długą drogę – od 20-kilogramowych garnków i degustacji na dworcu kolejowym do produktu rozpoznawalnego w całej Polsce.