„Pociąg do literatury. VI Festiwal Herlinga-Grudzińskiego” wraca do Kielc. Tegoroczna edycja odbywa się pod hasłem „Obecność”

„Pociąg do Literatury” od lat podejmuje ważne tematy społeczne i egzystencjalne. Poszczególne edycje koncentrowały się między innymi na granicach, samotności czy pamięci. Tegoroczna „Obecność” ma być kolejnym punktem wyjścia do rozmów o literaturze, człowieku i otaczającym go świecie.

Festiwal nawiązuje do twórczości Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, którego dorobek stanowi jeden z jego najważniejszych punktów odniesienia. W latach 2021-2025 odbyło się pięć edycji wydarzenia. Ich hasła – „Wieża”, „Most”, „Pielgrzym”, „Granice” i „Samotność” – czerpały z twórczości pisarza.

W ramach festiwalu organizowany jest również Ogólnopolski Konkurs Literacki na Opowiadanie im. Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Organizatorzy chcą w ten sposób przypominać, że autor „Innego świata” i „Dziennika pisanego nocą” był również znakomitym twórcą krótkich form literackich. W swoich opowiadaniach poruszał między innymi temat przemijania, cierpienia, pamięci i sztuki. Hasłem tegorocznej edycji konkursu jest „Obecność”, a laureat otrzyma nagrodę w wysokości 5000 zł ufundowaną przez wojewodę świętokrzyskiego Józefa Bryka.

W programie znalazły się także konkursy skierowane do młodzieży. Konkurs fotograficzny „Świętokrzyżczyzna” nawiązuje do młodzieńczych lat Herlinga-Grudzińskiego i jego związku z regionem. Pisarz wspominał w swoich tekstach wędrówki po okolicach Świętego Krzyża, Nowej Słupi i Świętej Katarzyny. Uczestnicy konkursu mają za pomocą fotografii uchwycić charakter świętokrzyskiego krajobrazu, przyrody i miejsc związanych z regionem.

Nagrodą główną będzie prezentacja wybranych prac podczas wystawy plenerowej na Wzgórzu Zamkowym. Organizatorzy przewidzieli również nagrody rzeczowe. Wyniki konkursu zostaną ogłoszone 3 września podczas gali otwarcia festiwalu.

Klub Dziennikarski NOTABENE im. Marcina Pawłowskiego zaprasza natomiast młodzież szkół ponadpodstawowych do udziału w konkursie na reportaż „Twój głos, twoja okolica”. Za pierwsze miejsce przewidziano 2500 zł, za drugie 1500 zł, a za trzecie 1000 zł. Laureaci zostaną nagrodzeni podczas inauguracji festiwalu.

Cztery dni wydarzeń w Kielcach

Oficjalne otwarcie VI edycji festiwalu zaplanowano na czwartek, 3 września. O godzinie 14:30 na Wzgórzu Zamkowym odbędzie się inauguracja wydarzenia, połączona z rozstrzygnięciem konkursów „Świętokrzyżczyzna” i „Twój głos, twoja okolica” oraz otwarciem wystawy pokonkursowej. Tego samego dnia o 17:30 w Galerii Echo odbędzie się spotkanie z Natalią de Barbaro, które poprowadzi Anna Żmudzińska.

W piątek, 4 września, zaplanowano między innymi literacką grę dla uczniów szkół podstawowych, spotkania z Mateuszem Pakułą i Wojciechem Mannem oraz rozstrzygnięcie konkursu na opowiadanie im. Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Wieczorem odbędzie się koncert piosenki poetyckiej Michała Kamińskiego z Piwnicy pod Baranami.

Najwięcej wydarzeń przewidziano na sobotę, 5 września. Na Wzgórzu Zamkowym odbędzie się wyprawa śladami Gombrowicza, a w centrum Kielc zaplanowano kolejne spotkania autorskie i debaty. Na scenie głównej Placu Artystów pojawią się między innymi Maria Seweryn, Joanna Gierak-Onoszko, Igor Brejdygant, Kinga Dębska, Paulina Małochleb, Jacek Dehnel oraz Tomasz Sekielski.

Jednym z punktów programu będzie debata „Obecność. O kobietach, które zmieniają opowieść”. Na Skwerze im. Ireny Sendlerowej powstanie natomiast przestrzeń skierowana do młodszych odbiorców. W programie znalazły się spotkania z Anną Bartłomiejczyk i Martą Gajewską oraz Martą Bijan, debata poświęcona młodzieży, psychologii i arteterapii, a także strefa czytania i słuchania nagrodzonych opowiadań. Sobotni program uzupełni spacer literacki „W starych Kielcach – plotki, bale i skandale”, a także warsztaty KOLEO Kids i spotkanie z Witoldem Szabłowskim.

Festiwal zakończy główną część programu w niedzielę, 6 września. W Parku Miejskim zaplanowano „Śniadanie na trawie” z Magdą Milert oraz warsztaty dotyczące tworzenia przyjaznej przestrzeni miejskiej. W Muzeum Zabawek i Zabawy odbędzie się spotkanie z Agnieszką Mielech.

W Teatrze im. Stefana Żeromskiego uczestnicy będą mogli wysłuchać fragmentów „Dziadów” Adama Mickiewicza w ramach Narodowego Czytania 2026. Zaplanowano także spotkanie poświęcone korespondencji i rozmowom z Gustawem Herlingiem-Grudzińskim.

Na Placu Artystów odbędą się kolejne debaty i spotkania autorskie. Wśród zaproszonych gości są między innymi Weronika Kostyrko, Katarzyna Buttowt, Filip Springer, Zyta Rudzka, Katarzyna Grochola, prof. Jan Miodek oraz Muniek Staszczyk. Ostatnie z wymienionych wydarzeń będzie połączone z recitalem artysty.

Festiwal również dla uczniów

Program wydarzenia obejmuje także specjalną „Strefę Edukacji”. We wtorek, 8 września, w Teatrze Lalki i Aktora „Kubuś” odbędzie się wykład prof. dr. hab. Rafała Habielskiego dla uczniów klas maturalnych. Tematem będzie literatura jako świadectwo pamięci na podstawie „Innego świata” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego oraz wybranych dzieł kontekstowych.

Na Wzgórzu Zamkowym zaplanowano z kolei spacery literackie dla uczniów kieleckich szkół ponadpodstawowych. Odbędzie się również spotkanie „Stąd dotąd. Od Prusa i Schulza do Herlinga”, poświęcone literackim związkom i inspiracjom.

W Instytucie Kultury Spotkania i Dialogu uczestnicy będą mogli wysłuchać wykładu dr. Marka Maciągowskiego „Maurycy brat Gustawa”. Pełny harmonogram Festiwalu można znaleźć TUTAJ.

VI edycja „Pociągu do Literatury” ma połączyć tradycyjne spotkania literackie z wydarzeniami skierowanymi do młodzieży i mieszkańców Kielc. Organizatorzy podkreślają, że festiwal ma być nie tylko cyklem wydarzeń kulturalnych, ale również miejscem rozmowy, wymiany poglądów i budowania wspólnoty wokół literatury. Tegoroczne hasło „Obecność” ma stać się punktem wyjścia do tych spotkań.