Między dworkiem a Szklanym Domem. Ciekoty opowiadają historię Żeromskiego i współczesnej kultury

Rodzina Żeromskich mieszkała w Ciekotach przez około dwanaście lat. Stefan Żeromski spędził tutaj część dzieciństwa i młodości, a świętokrzyski krajobraz, ludzie i doświadczenia z rodzinnych stron wielokrotnie powracały później w jego twórczości.

Dziś historię tego okresu przypomina zrekonstruowany dworek Żeromskich. Pierwotny budynek, pochodzący z XVIII wieku, spłonął na początku XX stulecia. Rekonstrukcję dworku ukończono w 2010 roku, a jego wnętrza stopniowo wyposażano tak, aby przybliżyć odwiedzającym atmosferę rodzinnego domu pisarza.

Można tu zobaczyć m.in. pokój młodego Stefana, pokój jego matki, gabinet, pokój ojca, kuchnię czy jadalnię.

Ale Ciekoty nie zatrzymały się na rekonstrukcji przeszłości.

Dworek i Szklany Dom – dwa światy, jedna opowieść

Obok dworku powstał współczesny, przeszklony budynek Centrum Edukacji i Kultury „Szklany Dom”. Symboliczne zestawienie obu obiektów jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów tego miejsca.

Z jednej strony mamy pamięć, rodzinne Ciekoty i świat młodego Żeromskiego. Z drugiej – nowoczesność i odniesienie do idei „szklanych domów”, jednej z najbardziej rozpoznawalnych wizji obecnych w twórczości autora „Przedwiośnia”.

Pomiędzy nimi jest współczesność.

I właśnie ona okazuje się niezwykle ważna dla dzisiejszej działalności centrum.

Znacznie więcej niż miejsce pamięci

Centrum Edukacji i Kultury „Szklany Dom” nie funkcjonuje wyłącznie jako miejsce poświęcone Stefanowi Żeromskiemu.

Instytucja prowadzi działalność edukacyjną i muzealną, organizuje wystawy sztuki współczesnej, wydarzenia artystyczne, koncerty, warsztaty, zajęcia dla dzieci, młodzieży i seniorów oraz wspiera lokalne zespoły i tradycje.

Pod jej opieką merytoryczną znajdują się również świetlice samorządowe w kilku miejscowościach gminy. Oznacza to, że działalność Szklanego Domu znacznie wykracza poza sam kompleks w Ciekotach.

Kultura ma tutaj docierać także do mieszkańców poszczególnych sołectw.

To praca mniej widowiskowa niż duży koncert czy festiwal, ale właśnie ona najlepiej pokazuje, czym może być lokalna instytucja kultury – miejscem codziennego spotkania, edukacji i budowania więzi.

Jak opowiadać Żeromskiego kolejnym pokoleniom?

Jednym z ważnych zadań Szklanego Domu pozostaje pielęgnowanie pamięci o Stefanie Żeromskim. Nie chodzi jednak tylko o zachowanie pamiątek.

Instytucja szuka również sposobów na to, aby pisarz przestał być dla najmłodszych wyłącznie nazwiskiem znanym ze szkolnych lektur.

Przykładem jest książka „Kto mieszka w dworku?” autorstwa Wojciecha Purtaka z ilustracjami Mateusza Stradomskiego, która przedstawia dzieciom młodego Stefana i jego życie w Ciekotach. Wokół publikacji powstały również warsztaty, gry i działania edukacyjne.

To ważny kierunek – nie tylko chronić dziedzictwo, ale umieć przełożyć je na język kolejnych pokoleń.

Kultura tworzona razem z mieszkańcami

Szklany Dom to także lokalne zespoły śpiewacze i folklorystyczne, działalność artystyczna, zajęcia, warsztaty oraz inicjatywy skierowane do różnych grup wiekowych.

Wokół centrum funkcjonują m.in. zespoły przechowujące lokalny repertuar, pieśni, obrzędy i tradycje. To właśnie ich członkowie są często żywymi depozytariuszami pamięci o kulturze regionu.

Instytucja organizuje również autorskie przedsięwzięcia, takie jak Festiwal Sztuki i Mediów „Otwarte Książki”, „Imieniny Stefana” czy wydarzenia czerpiące z lokalnego dziedzictwa muzycznego.

Za każdym takim wydarzeniem stoją jednak nie tylko scena i publiczność, ale także miesiące przygotowań, praca animatorów, instruktorów, artystów oraz osób odpowiedzialnych za organizację.

I właśnie tę mniej widoczną stronę kultury również chcemy pokazywać w naszym cyklu.

Bliska Kultura to ludzie, miejsca i historie

W audycji „Bliska Kultura. Głos Regionu” zaglądamy więc nie tylko do dworku Stefana Żeromskiego.

Pytamy również, czym Szklany Dom jest dzisiaj, jak łączy ochronę dziedzictwa z potrzebami współczesnych mieszkańców oraz jak sprawić, by historia sprzed ponad stu lat nadal była ważna dla kolejnych pokoleń.

Bo kultura regionu nie istnieje wyłącznie w muzealnych gablotach.

Żyje w ludziach, którzy pamiętają lokalne pieśni. W dzieciach odkrywających historię miejsca. W artystach prezentujących swoje prace. W instruktorach pracujących z mieszkańcami i w tych, którzy każdego dnia decydują, jak zachować to, co odziedziczyliśmy, a jednocześnie zrobić miejsce dla tego, co dopiero powstaje.

Ciekoty pokazują to wyjątkowo dobrze – pomiędzy dworkiem a Szklanym Domem, pomiędzy pamięcią a współczesnością.

🎧 Posłuchaj najnowszego odcinka „Bliska Kultura. Głos Regionu”. Audycję znajdziesz w materiale na naszej stronie.

Projekt „Bliska Kultura. Głos Regionu” został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.